تبليغاتX
فضاي دوم
اين وبلاگ مربوط به درس مطالعات فضاي مجازي مي باشد
 خصیصه های فرهنگی وبلاگ های فرسی

امروزه با توجه به پیشرفت های تکنولوژی و امکانی که این تکنولوژی ها در شکل دهی به فضایی موسوم به فضای مجازی در امتداد فضای واقعی کرده اند ؛ بسياري از مقولات و ويژگي هاي فضاي واقعي دستخوش تغييراتي گشته اند كه از جمله ي اينها بحث فرهنگ مي باشد .

از آنجا كه امروزه افراد محدود در مرزهاي جغرافيايي كشورشان نيستند و مي توانند با يك خط تلفن و يك رايانه يا موبايل به ارتباط با هزارن كيلومتر دورتر از خود بپردازند پس ديگر آن رفتار و كارهايي را كه در فضاي واقعي و قلمرو فيزيكي اطراف خود انجام مي دادند ؛ لزوما بروز نمي دهند .

پس لزوما فرهنگ ارائه شده از افراد در فضاي مجازي با فرهنگ ارائه شده توسط آنها در فضاي واقعي يكسان نيست .

نكته اي كه در اين پست به آن خواهم پرداخت ؛ تفاوت محتواي گفتمان ايراني در فضاي مجازي با فضاي واقعي است .

از آنجا كه در رسانه هاي رسمي ايران امكان طرح بسياري از موضوعات ممكن نيست و اينكه طرح آنها ممكن است با عواقبي هراه باشد ؛ پس فضاي مجازي بهترين محمل براي طرح اين موضوعات و گفتگوي آزاد مي باشد .

يكي از ويژگي هاي بيان ايراني در فضاي مجازي رهايي از قيد بندهاي فضاي واقعي است .

دليل اين مدعا وجود تعداد زيادي وب سايت و وبلاگ سياسي مخالف با عقايد دولت است .

و دليل ديگر عضويت هزاران ايراني در سايت هاي دوست يابي از قبيل اوركات - كلوب - ياهو و ... است . از آنجا كه امكان رابطه ي آزاد بين دختر و پسر در فضاي واقعي با كمي اشكالات همراه است اين ارتباط به فضاي مجازي كشيده شده است .

ايران چت

 به طور كلي رفتار ايراني در فضاي مجازي در مقايسه با فضاي واقعي تفاوت هايي دارد كه مهم ترين دليل ان امكان آزادي بيشتر در فضاي دوم است .

|+| نوشته شده توسط حميدرضا يغمايي در چهارشنبه هفدهم آبان 1385  |
 ُُُُُارزيابي سايت هاي الكترونيكي

معيارهاي ارزيابي سسسس*** دوستان این مطلب رو من از سایت فصل نامه نما گرفتم . فکر کنم به درد کار تحلیل سایتمون بخوره.

 وجود دارد؟

معيارهاي ارزيابي 

 مهم‌ترين معيارهايي كه در ارزيابي منابع الكترونيكي عبارت‌اند از: صلاحيت و اعتبار نويسنده و ناشر، حوزه و دامنه پوشش موضوعي، محتوا، صحت و درستي، هدف و مخاطبان، ايجاد ارتباط و تعامل، قابليت دسترسي و كاربرپسندي، و تازگي و روزآمدبودن مطالب.
  ويژگي‌ها و عواملي كه كيفيت و ارزش يك منبع اطلاعاتي را مشخص مي
نمايند ممكن است با توجه به نيازهاي اطلاعاتي افراد و ماهيت منابع مورد ارزيابي متفاوت باشند؛ بنابراين رهنمودهاي ارائه شده براي ارزيابي منابع اطلاعاتي تا حدودي نسبي است و نميتوان آن‌ها را وحي مْنزل فرض كرد؛ هر چند تمامي اين رهنمودها يا بخشي از آن‌ها ممكن است در مورد يك منبع اطلاعاتي باكيفيت، صادق باشند. معيارهاي اصلي ارزيابي منابع اطلاعات الكترونيكي در ادامه به تفصيل بيان شده
‎اند.    

هدف
 بيان هدف سايت، شناخت آن را ساده مي‌كند و استفاده‌كنندگان را قادر به فهم آن مي
‎نمايد. هدف هر منبع، مقصد و آمال آن را مشخص ميكند. ارزيابي هدف منبع، با ديگر معيارهاي ارزيابي بويژه با دامنه پوشش منبع اطلاعات و معيارهاي ديگري كه در ادامه درباره آن‌ها بحث خواهد شد، پيوند خورده است. در سايتهاي مختلف، اطلاعات مربوط به هدف با مراجعه به قسمتهاي help, FAQ, about و غير آن قابل مشاهده است.  سؤالاتي كه در اين زمينه مطرح است، عبارت‌اند از:
- هدف واقعي سايت چيست؟
- هدف واقعي مؤلف سايت چيست؟
- آيا به اندازه كافي از بي‌طرفي مؤلف مطمئن هستيد؟
- آيا  هدف سايت، روشن و مخاطبين آن، مشخص هستند؟
- آيا سايت، پوشش موضوعي مورد نظر مخاطبين خود را فراهم مي كند؟
- آيا سايت، منابع تكميلي ديگر را در اختيار مخاطبين خود قرار مي دهد؟
- آيا روش معيني (مثلاً پيوسته يا چاپي) براي ارائه اطلاعات وجود دارد؟
- آيا راهنماي روشني براي اطلاعات و توضيحات موجود در صفحه وب وجود دارد؟


روزآمدبودن
در اينجا ميزان تازگي و نو بودن اطلاعات منتشرشده در سايت، مورد توجه قرار می‌گيرد.
 
روزآمدي اطلاعات با بررسي تاريخ توليد اطلاعات، آخرين تاريخ روزآمدسازي، تاريخ بعدي روزآمدسازي، و فاصله زماني روزآمدسازي سنجيده مي
‎شود. روزآمدي اطلاعات عامل بسيار مهمي در ارزيابي منابع اطلاعات به حساب مي‎آيد، چرا كه اطلاعات غيرروزآمد ممكن است نامفيد، نادرست يا گمراه‌كننده باشند.
قضاوت در مورد تازگي اطلاعات دو جنبه دارد: يكي اين كه تاريخ توليد سند را بدانيم و ديگر اين كه تاريخ آخرين بازنگري را بازرسي كنيم و ببينيم چه موقع ويرايش شده است. مثلاً هنگامي كه مي‌خواهيم در مورد وضعيت اقتصادي نيكاراگوئه بدانيم، به‌روزبودن مطالب اهميت فراواني دارد. تاريخ توليد مدرك گاهي اوقات بسيار مهم است و زمينه تاريخي مدرك را مشخص مي
كند. مثلاً بعد از چندين سال كه از جنگ دوم جهاني مي‎گذرد، وقتي اسناد مربوط به آن را بررسي مي كنيم، دانستن اينكه يك سند خاص قبل از جنگ، بعد از آن، يا در هنگام جنگ توليد شده، بسيار با اهميت است. زمان توليد يك مدرك (و اعمال نفوذ در توليد يك مدرك)، در فهم محتواي آن به ما كمك مي‌كند. در بررسي روزآمد بودن سايت، سؤالات زير مورد توجه قرار مي‌گيرند:
- آيا منبع اطلاعاتي به روز نگه داشته مي
‎شود؟
- فاصله زماني روزآمدسازي چقدر است؟
- سايت چه وقت ايجاد شده است؟
- آيا تاريخ حق مؤلف، نمايش داده شده است؟
- آيا همه منابع و مآخذ ذكرشده قابل دسترس هستند؟
- آيا كليه سايت‌هاي مرتبط و آدرس‌هاي اينترنتي درست عمل مي‌كنند؟
- اگر ويرايش چاپي يك مدرك وجود دارد، تاريخ انتشار آن چه موقع است؟ (تاريخ انتشار مدرك موجود در وب كه كپي ويرايش چاپي آن است، كم‌اهميت
تر از تاريخ انتشار ويرايش چاپي است و اگر متفاوت باشد، تاريخ انتشار مدرك چاپي معيار قرار مي‎گيرد.)
- آيا تاريخ توليد يا تاريخ قرارگرفتن اطلاعات در وب، مشخص است؟ (در مورد اطلاعاتي كه ويرايش چاپي آن‌ها وجود ندارد، دو راه مختلف براي تشخيص و تعيين اولين باري كه اسناد در وب منتشر شده‌اند، وجود دارد. آيا آخرين تاريخ بازنگري، ويرايش، و روزآمدسازي مدرك مشخص شده است؟ روزآمدسازي مرتب اسناد و مدارك، اهميت و اعتبار آن‌ها را بالا مي‌برد. تاريخ آخرين بازنگري، ميزان به‌روزبودن مطلب را نشان مي‌دهد. ياداشت‌هايي كه اغلب مؤلفين وب با عنوان
CONSTANTLY UPDATE (روزآمدسازي مداوم)، روي مدارك خود مي‌گذارند، به همين منظور است

 

صحت و درستي
- آيا منابع مورد استفاده در توليد يك مدرك خاص، به روشني ذكر شده‌اند؟ (اين مورد در نوشته‌هاي علمي به صورت كتابشناسي و يادداشت، يكي از اصول كار است. اگر چه نبايد اين انتظار را از مدارك غيرعلمي نيز داشت، ولي براي ارزيابي اعتبار آن‌ها بايد اين سؤال را مطرح كرد. اين سؤال به منظور اندازه‌گيري و سنجش كيفيت، اعتبار و درستي مطلب پرسيده مي
‎شود.)
- آيا فيلتر ويراستاري وجود دارد؟ (ويراستار با كار خود (يعني كنترل و تصحيح اطلاعات)، سطح كيفيت و درستي مطالب را افزايش مي‌دهد. در اغلب انتشارات چاپي، فرايند ويراستاري انجام مي
‎گيرد.)
- آيا مدرك از لحاظ دستور زبان و نگارشي صحيح است؟ (هر چند در تمامي مدارك ممكن است اشتباهات كوچكي از لحاظ نگارش وجود داشته باشد، ولي نبايد اين موارد زياد باشند، چرا كه ممكن است باعث اشتباه در فهم مطلب مورد نظر گردند.)
- آيا امكان آزمودن و كنترل صحت منابع وجود دارد؟
- آيا حوزه تخصصي مؤلف با موضوع تحت پوشش، همخواني دارد؟
- آيا مؤلف، روش تحقيق و فرايند گردآوري داده
‎‎ها را به روشني بيان كرده است؟
- چه كساني منابع را نوشته
‎اند؟آيا آنان، مدرك دانشگاهي معتبري دارند؟
- آيا از روش
‎هاي پژوهشي مناسبي استفاده شده و اطلاعات، بر مبناي پژوهش به دست آمده است؟
- آيا ارجاعاتي به منابع اطلاعاتي چاپي داده شده است؟
 عوامل ديگر از جمله اعتبار و شهرت منبع، دانش و مهارت نويسندگان و سازمان‌هاي دخيل، و روزآمدي اطلاعات هم در صحت و درستي آن اثر دارند.

صلاحيت و اعتبار
مؤلف، سازمان، يا مؤسسه ناشر اثر، منابع اصلي اعتبار انتشارات چاپي در سطوح گوناگون هستند و جزئيات مربوط به هر يك از اين‌ها، در انتشارات چاپي به روشني مشخص است. اعتبار نويسنده در ميان ديگر معيارهاي ارزيابي، از اهميت ويژه‌ای برخوردار است؛ به عبارت ديگر، سايتی دارای اعتبار است که توسط متخصص موضوعی يا مؤسسه‌ای که دانش و مهارت لازم را در آن زمينه موضوعی دارد ايجاد شده باشد.
در يك صفحه وب، مؤلف و ناشر ممكن است هر دو يكي باشند و اغلب هم تشخيص آن مشكل است. سؤالاتي كه در اين مورد وجود دارند عبارت‌اند از:
-آيا روشن است كه چه كسي مسئول صفحه وب است؟ (اگر نتوانستيد اين اطلاعات را در سايت پيدا كنيد، در اولين صفحه اصلي سايت جستجو كنيد.)
- آيا اطلاعاتي درباره شخص يا سازماني كه مسئوليت سايت را به عهده دارد در سايت يافت مي
‎شود؟ آيا در سايت، اطلاعاتي وجود دارد كه به شما براي قضاوت درباره اعتبار مؤلف كمك كند؟ (در انتشارات چاپي، ناشر مشخصي كه در زمينه موضوعي تخصص دارد، يا مؤلف صاحب نظر در حوزه مورد نظر، اعتبار كتاب را تعيين مي كند. اگر هيچ اطلاعاتي درباره سازمان، ناشر و مؤلف صفحه پيدا نكرديد، از كيفيت اطلاعات موجود در آن مطمئن نباشيد.)
- آيا وضعيت حق مؤلف روشن است؟ (اگر مشخص شود كه مؤلف چه كسي است، اين نكته خود روشن مي
‎كند كه چه كسي مسئول صفحه وب است.)
- آيا شكل چاپي از اطلاعات (كه اعتبار و كيفيت اطلاعات را تضمين كند) وجود دارد؟ (اعتبار اسناد چاپي معمولاً بيشتر از اسناد مبتني بر وب است. هر يك از مدارك موجود در وب كه به صورت چاپي هم انتشار يافته و در قالب كتاب، مجله يا روزنامه هم موجود باشند، اعتبار آن‌ها تقويت مي‌شود .
- آيا فرايند گسترش سايت و مواد اطلاعاتي آن، روشن و مشخص است؟
- آيا مسائل مربوط به حق مؤلف و مالكيت فكري مشخص شده‌اند؟
- آيا موارد تكذيب‌شده و ايرادات، مشخص شده‌اند؟
- آيا آگهي‌هاي تجاري و تعهدنامه‌ها به روشني به عنوان يك منبع درآمد معين شده‌اند؟ بودجه وب‌سايت از كجا تأمين مي‌شود؟ آيا اطلاعات مربوط به آگهي‌هاي تجاري از محتواي سايت، جدا شده‌اند؟ 
- ميزان اعتبار مؤلف در رشته تخصصي خود چقدر است؟
- آيا مؤلف، شناخته‌شده است؟
- درباره مؤلف (مثلاً زمينه كاري، موقعيت، علائق، انتشارات، و ...) چه اطلاعاتي داريد؟
- آيا تعيين ميزان مهارت و اعتبار مؤلف براي شما ممكن است؟
- آيا مؤلف صفحات مختلف، مشخص شده‌اند؟
- آيا مؤلف، صلاحيت تهيه وب‌سايت را داشته است؟
- آيا مواد و منابع، مورد نقد و بررسي قرار گرفته‌اند؟
 
- براي تعيين اعتبار افراد يا سايت‌هاي دانشگاهي، مي
توان درباره آن‌ها جستجو كرد كه آيا در زمينه مورد فعاليت، قبلاً انتشارات يا مقالاتي در نشريات معتبر دارند؟ آيا در اين زمينه فعاليت دارند يا فرد بيتجربه‎اي هستند كه موقتاً در اين زمينه فعاليت مي‌كنند؟
 براي تعيين اعتبار سايت
ها ميتوان به پسوند آدرسها توجه كرد. سايتهاي با پسوند gov سايتهاي دولتي، پسوند org مربوط به سازمان‌ها، پسوند edu يا ac مربوط به سايتهاي دانشگاهي، پسوند com نشان‌دهنده سايتهاي تجاري و شركتهاي خصوصي، و پسوند isp  مربوط به سايتهاي شخصي هستند كه به منظور فراهم‌نمودن خدمات اينترنتي به وجود آمده‎اند.
براي ارزيابي اعتبار وب سايت
ها از فنون جستجوي استنادي هم استفاده مي‌كنند. شمارش تعداد افرادي كه به سايت مراجعه ميكنند با استفاده از يك شمارشگر در پايين صفحه يكي ديگر از راههاي ارزيابي اعتبار سايت است.


سهولت استفاده و كاربرپسندي
رعايت بسياري از معيارهاي ارزيابي قبلي، در سهولت استفاده و كاربرپسندي سايت
‎ها مؤثرند. استفاده از تصاوير و راهنما براي راهنمايي كاربران از اصولي است كه بايد مورد توجه قرار گيرد، اما عواملي كه عمدتاً در زمينه كاربرپسندي مورد توجه قرار مي‎گيرند قابليت دسترسي به منابع، نحوه ارائه و نظم‎دهي اطلاعات، امكان حركت در سراسر منابع، امكان جستجو و مرور منبع، روشن و ساده بودن ارتباط صفحات، و برگشت به صفحه اصلي با يك تقه است.
- آيا اطلاعات مربوط به پشتيباني كاربر (مثل about, help
و برقراري تماس (contact)) در سايت وجود دارد؟
- آيا استفاده از منبع آسان است؟
- آيا دسترسي به منابع، آسان صورت مي
‎‌گيرد؟
- آيا منبع به صورتي آسان و كاربرپسند طراحي شده است؟
- آيا اطلاعات به آساني پيدا مي
‎شود؟
- آيا امكان جستجو وجود دارد؟
- آيا اطلاعات كمكي وجود دارد؟
- آيا پيغام‌هاي سيستم، بامعنا و مفيد هستند؟
- آيا اطلاعات آموزشي، ارائه شده؟
- آيا امكان ايجاد تعامل و ارتباط وجود دارد؟
سايت چگونه عمل مي
‎كند؟ جنبههاي عملكردي سايت، به مفيدبودن و راحتي استفاده و كاربرپسندي سايت مربوط ميشود. اولين سؤال در اين زمينه مربوط است به مناسب و هماهنگ بودن سايت با نيازهاي محققين، استفادهكنندگان و ارائه اطلاعاتي كه از سايت انتظار دارند. بعد جستجوگران بايستي صفحه اصلي سايت را آزمايش نمايند و نحوه و آساني حركت در سايت و برگشت به صفحه اصلي وب سايت را بررسي كنند. آيا سايت به سادگي قابل فراخواني است؟ آيا حركت از يك صفحه به صفحه ديگر ممكن است؟ آيا پيوندها به همان جايي راهنمايي ميكنند كه مورد انتظار است؟ آيا مي‎توان از سايت به عنوان يك الگو استفاده كرد؟

دامنه پوشش موضوعي
گستردگي و ميزان پوشش موضوعاتي كه مشاهده، تحليل و گزارش شده‌اند دامنه و گستره پوشش موضوعی سايت را نشان می‌دهند.
يك سايت نمي
‎تواند همه چيز را براي  همگان فراهم نمايد و در اين صورت، كارآيي سايت به دليل پيچيدگي و درهم‌بودن مطالب از بين ميرود. وب سايتها شكلهاي گوناگوني دارند و هر يك براي نوع خاصي از خدمات به وجود آمدهاند. كاربرد يك سايت ممكن است براي  ذخيره اطلاعات باشد و يقيناً ساختار اين سايت با سايت ديگري كه در زمينه آموزش فعاليت دارد متفاوت است. با توجه به اين تفاوتها استفاده‎كنندگان بايد سايت مورد نظرخود را با توجه به اهداف و حوزه تمركز موضوعي، ارزيابي كنند. پس شناسايي حوزه تمركز سايت، اولين قدم در ارزيابي انتقادي سايت است.
 مهم‌ترين عامل در تعيين مفيد بودن اطلاعات هر منبع، زمينه موضوعي تحت پوشش آن است و عوامل ديگر اغلب در درجه دوم اهميت قرار دارند. ميزان جامعيت، مفيد بودن، سطح ارائه اطلاعات، انواع منابع تحت پوشش، و تنوع زمينه
هاي موضوعي تحت پوشش، در اين مورد قابل بررسي هستند. در ارزيابي دامنه پوشش علاوه  بر اطلاعاتي كه در خود سايت در قسمت help و مانند آن وجود دارد، بايد عملاً چند سؤال مطرح كرد و در سايت به جستجوي آن سؤال‌ها پرداخت.

 سؤالاتي كه درباره دامنه پوشش سايت مطرح مي‎شوند عبارت‌اند از:
- زمينه
‎هاي موضوعي و انواع اطلاعات زير پوشش سايت كدام‌اند؟
- دامنه موضوعات مختلف زير پوشش چگونه است؟
- پوشش اطلاعات گذشته‌نگر چگونه است؟
- آيا سطح ارائه اطلاعات، با مخاطبين هماهنگي دارد؟
- آيا تمامي موضوعات وب سايت، عميقاً بازبيني شده‌اند؟
- آيا همه پيوندهاي مرتبط به صورت مناسب، جامع و عملي، فعال هستند؟
- اطلاعات موجود در سايت چقدر براي منظور مورد نظر شما از جامعيت و مرتبط بودن برخوردار است؟

تراكم و فشردگي
 ميزان اطلاعات باربط و جامع كه در هر صفحه از سايت به نمايش گذاشته مي‌شود بسيار با اهميت است.
- در هر صفحه از سايت، مفاهيم غالب هستند يا تصاوير؟
- آيا اطلاعات نمايش‌داده‌شده در هر صفحه (شامل تصاوير و متن‌ها) براي شما به اندازه كافي جامع است؟
- آيا اطلاعات نمايش‌داده‌شده در هر صفحه، براي شما كافي است؟
- چه مقدار اطلاعات تبليغاتي و آگهي‌هاي تجاري در هر صفحه از سايت وجود دارد؟

تعامل
 ارتباط دوطرفه بين استفاده‌كننده و مؤلف يا ارتباط با ايجادكننده، هماهنگ‌كننده يا مؤلف سايت، براي درك واكنش كاربران ضروري است.
- آيا يافتن حداقل يك پيوند براي ارتباط از طريق پست الكترونيكي با مؤلف وب سايت يا مسؤل سايت، امكان‌پذير است؟
- آيا پيوند مربوط به ايجاد ارتباط، فعال است؟
- آيا پيوند، سريع عمل مي‌كند؟
- آيا به پيغام‌هايي كه فرستاده‌ايد پاسخي داده شده است؟

سرعت
  مدت زمان مورد نياز براي بارگذاري و فراخواني سايت و نمايش صفحه وب سايت، به عواملی از قبيل جايی که منبع اطلاعاتی در آنجا قرار دارد و تعداد و اندازه تصاوير بستگی دارد.
- آيا «يوآرال» سايت، به سرعت و بدون درنگ صفحه وب را پيدا مي‌كند؟
- آيا تغيير فوري صفحه نمايش ممكن است؟
 
- آيا ارتباط شما با تمامي پيوندهاي فراهم شده، بدون تأخير ميسر مي
شود؟

محتوا
اطلاعات بازيابي شده، واقعيت است يا ايده؟ آيا سايت، دربردارنده اطلاعات اصلي است يا تنها پيوندهايي ساده برقرار مي
‎كند؟ سايتها از دو جهت ممكن است مفيد باشند: يكي به عنوان منابع اطلاعات درون خودشان و ديگري به عنوان پيوندهايي با اطلاعات منابع ديگر. به هر حال، اين كه منابع، اصلي هستند يا چكيدههايي برگرفته از متون ديگر، مهم است؛ زيرا احتمال دارد در طي فرايند چكيده‎نويسي، مفاهيم و پيوندهاي آن‌ها از ميان رفته باشند. عوامل خاص ديگري كه در ارتباط با محتوا وجود دارند عبارت‌اند از دقت، اعتبار نويسنده، تازه و نو بودن، و منحصر به فردبودن منبع .
صفحات سايت و مباحث آن بايد مداوماً بازنگري و نو شوند.
آيا پوشش، محتوا و پيوندهاي كافي براي رسيدن به مقصود مورد نظر وجود دارند؟
 آيا علائمي دال بر پيشرفت مباحث و صفحات وجود دارند؟
آيا اطلاعات، روزآمد و جاري است؟
آيا محتوا و پيوندها درست هستند؟
آيا منابع، ذكر شده‌اند و مراجع ذكرشده، درست هستند؟
آيا پيوندهاي ساخته‌شده، ماهيت منابع و محتواي آن را به خوبي نشان مي‌دهند؟

ساختار وب سايت
  شكل ظاهري سايت بايد با هدف، مخاطبان و موضوع سايت، هماهنگي داشته باشد. به منظور بهبود وضعيت ارتباط با مخاطبين بايد از يك محيط واسطه‌اي مناسب استفاده شود و طرح ظاهري سايت هم بايد امكان پيداكردن و خواندن اطلاعات و راهنمايي آسان كاربران را فراهم نمايد. سؤالاتي كه در اين زمينه مطرح هستند، عبارت‌اند از اين كه:
آيا وب سايت، يك ساختار يكدست و منطقي براي جستجوي موضوعات دارد؟
آيا از تصاوير، صدا، انيميشن و رنگ ها به صورت مناسب و در جهت راهنمايي كاربران و رسيدن به هدف سايت، استفاده شده است؟
 آيا صفحه وب سايت، پيوندهاي داخلي مناسبي براي كمك و راهنمايي دارد؟
آيا در نوشته‌ها تنها از متن استفاده شده يا از تصاوير هم به خوبي استفاده شده است؟
آيا سازوكار مناسبي در مورد رنگ‌ها، نام صفحات، علائم و نشانه‌ها وجود دارد؟
آيا تمامي امكانات مورد نياز براي رسيدن به هدف كاربر (مثلاً توضيحات مورد نياز براي برگشت به مطالب اصلي) وجود دارند؟
آيا بين طرح سايت و پيوندهاي بيروني آن، يكدستي و هماهنگي وجود دارد كه به طور مناسبي از ساختار آن پشتيباني كنند؟
آيا طرح ظاهري سايت، نياز كساني را كه معلوليت شنوايي يا بينايي دارند بر طرف مي
كند؟

 
عينيت‌گرايي
 به طور كلي در علوم اجتماعي انتظار اينكه نوشته
ها كاملاً مشخص و عيني باشند، غيرواقعي به نظر ميرسد. با اين حال اين سؤال پيش ميآيد كه اگر تمام مسائل ذهني هستند، پس چرا ما به مطالعه و تحقيق ميپردازيم؟ درسالهاي اخير تمايلات شخصي و گروهي زيادي در تحقيقات به وجود آمده كه اين امر بايد در ارزيابيها كاملاً روشن شود. محققين زيادي در مورد عينيت‌گرايي و ذهنيت‌گرايي و متمايز نمودن اهداف در پژوهشها، تحقيق نمودهاند و همه آنها بر اين نكته تأكيد دارند كه در تحقيقات، شواهد بايد روشن باشند و محدوديتها مشخص گردند. بويژه از منابع علمي دانشگاهي بيشتر انتظار ميرود كه عينيتگرايي در آن‌ها رعايت شود_ هر چند كه يك منبع را نمي
‎توان فقط به دليل عدم رعايت اين مورد، بي‌ارزش دانست. سؤالاتي را كه در اين مورد مي توان مطرح نمود، شامل موارد زير هستند:
- آيا وابستگي و تمايلات به خوبي روشن هستند؟ شما ممكن است از يك مدرك كه از موضع خاصي دفاع مي
كند يا تمايل به يك حالت ويژه دارد، انتظار وابستگي داشته باشيد، اما اين تمايلات و وابستگي‎ها بايد روشن باشند.
- آيا آگهي
هاي تبليغاتي به روشني از اطلاعات تفكيك شده اند؟ آگهي‌دهنده‌ها اغلب سعي ميكنند موارد مورد نظر خود را از طريق روزنامهها يا يافتههاي تحقيقاتي اعتبار ببخشند، كه اين امر، اعتبار عينيتگرايي اسناد را زير سؤال مي‎برد.
- آيا نقطه نظرات شخصي از اطلاعات اصلي و درست جدا هستند؟ در يك صفحه شخصي وب، اغلب عقايد شخصي زيادي در قالب مقاله يا گزارش ديده مي
‎شوند.

قابليت دسترسي
 يكي از جنبه
‎هاي مهم در اينترنت و منابع الكترونيكي، قابليت بالاي دسترسي و دستيابي به آن‌ها است. سرعت بالاي دستيابي به اطلاعات در منابع الكترونيكي باعث استفاده هر چه بيشتر از اين گونه منابع شده، اما در اين زمينه مشكلاتي هم ممكن است وجود داشته باشند؛ مثلاً برخي سايت‎ها در زمان‌هاي خاص از روز، قابل دسترس نيستند.
- آيا دسترسي به اطلاعات در هر بار مراجعه به سايت امكان
پذير است؟ پايايي سايت با اين مورد مشخص مي‎شود.
- آيا سايت فقط با جديدترين نسخه مرورگرهاي چند
رسانهاي وب قابل دسترسي است يا با نسخههاي قديميتر هم باز مي‎‎شود؟
- اطلاعات مورد نظر در چه قالبي قابل دسترسي است: «پي‌دي‌اف»، «اچ‌تي‌ام‌ال» يا غير آن‌ها؟
- آيا براي دسترسي به اطلاعات بايد هزينه
‎اي پرداخت نمود؟
- آيا دسترسي به متن كامل اطلاعات امكان
‎پذير است؟
- چه نرم
‎افزاري براي دسترسي به اطلاعات مورد نياز است؟
- اطلاعات به چه زباني در دسترس است؟

 
مقايسه با منابع اطلاعاتي ديگر
 در ارزيابي كيفيت منابع مي
توان يك منبع خاص را با ديگر منابع موجود، مقايسه و ارزشيابي نمود. از جمله موارد مقايسه مي
‎توان به هدف، پوشش، اعتبار و شهرت، درستي و صحت، روزآمد بودن، قابليت دسترسي، ساختار سايت، و سهولت استفاده اشاره كرد. سؤالاتي كه در اين زمينه مطرح مي‌شوند عبارتند از:
1. آيا منبع اطلاعاتي، تسهيلات منحصر به فردي دارد؟
2. يك منبع خاص از نظر هدف، پوشش، اعتبار، درستي، روزآمدي، قابليت دسترسي، ساختار، سهولت استفاده، مزاياي دسترسي، و هزينه، با ديگر منابع چه تفاوت
ها و شباهت‎هايي دارد؟
استفاده از نقد و بررسي
‎ها و تجارب خود و ديگران
افرادي كه از اينترنت استفاده مي
كنند به ندرت وقت و شرايط كافي براي ارزيابي منابع و اطلاعات اينترنتي دارند. به همين دليل ميتوانند از نقدها و بررسي‌هاي چاپ شده در مجلات چاپي و تخصصي استفاده نمايند، يا از نظرات  دوستان و همكاران و توصيه‎هاي مندرج در منابع نقد و بررسي استفاده نمايند. بعلاوه هر كس كه براي مدتي از منابع اطلاعات الكترونيكي استفاده كرده باشد، قادر است يك برداشت كلي از منابع داشته باشد. سؤالاتي كه در اين زمينه مي‌شوند عبارت‌اند از:
 1. برداشت كلي شما از منبع چيست؟
2. آيا نقد و بررسي درباره منبع وجود دارد؟
3. آيا سايت در پايگاه
‎هاي اطلاعاتي باكيفيت حضور دارد يا نه؟
4. آيا امكان استفاده از نظرات اشخاصي كه قبلاً از سايت استفاده كرده
اند، وجود دارد؟

 

*** دوستان این مطلب رو من از سایت فصل نامه نما گرفتم . فکر کنم به درد کار تحلیل سایتمون بخوره.

 

 

|+| نوشته شده توسط حميدرضا يغمايي در شنبه سیزدهم آبان 1385  |
 پزشکی الکترونیک و بیمارستان مجازی

 

پزشكي الكترونيك و بيمارستان مجازي

 امروزه تكنولوژي در تمام شئون زندگي ما رسوخ كرده و راهكارهاي نويني را براي حل مشكلات زندگي قرن بيست و يكمي فراهم كرده است . چيزي كه بيش از هر زمان ديگر احتياج دنياي كنوني ما است ، سرعت در خدمات رساني و كمرنگ تر شدن محدوديت هاي زماني و مكاني است ، كه اين نيز به مدد تكنولوژي هاي نوين ارتباطي در حال تحقق است.

با حل شدن در پروسه جهاني شدن و پيدايش جهاني مجازي به موازات جهان واقعي ، بسياري از قيد وبندها را بايد از پاي انسانها برداشت . ديگروجود  فاصله هاي جغرافيايي طولاني از مركز دليلي موجه براي عدم دسترسي به امكانات نبايد باشد . امروزه با شكل گيري جهان مجازي و ساختارهاي نويني كه اين فضا درون خود شكل داده (  دولت الكترونيك ، شهر الكترونيك ، آموزش الكترونيك و ... ) بسياري از گرفتاري هايي كه در گذشته گريبان گير بشر بود ، قابل رفع شده است .

يكي از اين ساختارهاي نوين ، كه دستاورد مهمي در فضاي مجازي شمرده ميشود ، پزشكي الكترونيكي مي باشد كه امكانات فراواني را در جهت حفظ سلامتي و يا درمان بيماري ها به آدميان ارائه كرده است .

 

 

امروز افراد جامعه قادر خواهند بود از دسترسي يكسان به خدمات بهداشتي و پزشكي الكترونيكي به منظور حفظ سلامت خويش بهره‌مند شوند و فرآيند مراقبت‌هاي بهداشتي و درماني خود را به نحو مناسب‌تري اداره كنند.

شكي نيست كه دسترسي به مراقبت‌ها و اطلاعات اوليه پزشكي آن هم بدون محدوده زماني حق ابتدايي و عامه مردم در هر جامعه‌ايست. فناوري اطلاعات و سيستم شبكه نيز براي اين حق ابتدايي راه‌حل‌هايي دارد. بيمارستان‌هاي مجازي، مانند بسياري از واژه‌هاي مجازي ديگر در عصر مجازي پاسخگوي اين نياز ابتدايي خواهند بود.
فراهم‌آوري اطلاعات و نياز‌هاي بهداشتي و پزشكي براي افراد جامعه آن هم در تمام نقاط كاري پر‌هزينه و دشوار است، اما اين در حالي است كه امروز با استفاده از تجهيزات مخابراتي و سيستم‌هاي شبكه‌اي اين مسئله كار دشوار و پر‌هزينه‌اي نيست.

 

 

اواخر دهه 1990 عصر تجديد ساختار نظام بهداشت و درمان كشور‌ها بوده است. امروزه استفاده از اينترنت در فعاليت‌هاي پزشكي به سرعت در حال افزايش است، در «پيش‌نويس نهايي بيانيه اصول اجلاس عالي سران جهان درباره جامعه اطلاعاتي» در 9 دسامبر 2003 ميلادي، مواد 2، 25، و 51 به زمينه‌هاي گسترش پزشكي الكترونيكي تخصيص يافت و به توانمندي‌هاي اين حوزه اشارات چشمگيري داشت .

در ماده 2 با عنوان «چالش پيش روي ما»، سخن از مهار توانمندي‌هاي فناوري اطلاعاتي و ارتباطي براي دستيابي به اهداف توسعه‌اي مندرج در «اعلاميه هزاره» مي‌رود، كه مبتني است بر از بين بردن فقر مطلق و گرسنگي، قوت بخشيدن به زنان، كاستن از مرگ‌و‌مير كودكان، بهبود سلامت مادران، مبارزه با ايدز، مالاريا و ديگر بيماري‌ها، و توسعه همكاري جهاني براي رسيدن به توسعه، به منظور دست يافتن به جهاني سرشار از صلح، عدالت، و رفاه.

آنچه در اين ميان مشهود است توجه به دردها و آلام انساني در جهان فقير و كشورهاي در حال ‌توسعه مي‌باشد، كه فناوري اطلاعات براي آنها يك ابزار گران و فراتر از دسترس محسوب مي‌گردد. با توجه به اين مسئله بود كه بيمارستان‌هايي آن هم از نوع مجازي آن.

 

 

الگوي اوليه‌ بيمارستان‌هاي مجازي در مورد بيماراني به كار گرفته شد كه نياز به استفاده از خدمات تخصصي بيمارستان داشتند ولي وضعيت آنها طوري بود كه در منزل نيز مي‌توانستند بستري و تحت نظر باشند. اين نوع بيمارستان به دنبال طراحي و بررسي فناوري‌هايي است كه پزشكان مي‌توانند از طريق آنها از خانه و از محيط بيمارستان با بيماران دور از دسترس ارتباط برقرار كنند و پيشرفت بيماري آنها را بررسي كرده و اقدام مناسب را در جهت درمان آنها به عمل آورند.

بيمارستان مجازي در واقع همانند يك سيستم كتابخانه‌ ديجيتالي (DLS)، اطلاعات پزشكي تخصصي را در ارتباط با ارائه‌ مراقبت در اختيار بيماران و ارائه ‌دهندگان مراقبت قرار مي‌دهد. امكان انتخاب سريع و آسان براي بستري در بيمارستان با مراقبت از راه دور در خانه، استفاده‌ آسان از آن و برخورداري از حمايت و پشتيباني آن، امكان دسترسي به طيفي از پزشكان و خدمات آنها از جمله‌ مزاياي بيمارستان‌هاي مجازي هزاره سوم است.
امكان دسترسي به بيمار و كنترل وضعيت وي از بيمارستان، خانه يا هر جاي ديگر امكان دسترسي الكترونيكي به مدارك پزشكي بيماران و اطلاعات پزشكي پزشك عمومي و متخصص از جمله مزاياي ديگر اين بيمارستان براي پزشكان است.

اما در نهايت هدف بيمارستان مجازي ايجاد شبكه‌ خدمات مشاوره اينترنتي به طور گسترده در سراسر جهان است.

بيمارستان مجازي و بهداشت الكترونيكي در ايران

اما ديدگاه ملي در باره بهداشت و الكترونيكي بر پايه طرح تكفا در 15 تير 1382 به طور رسمي موجوديت يافت تا در قالب طرحي به نام تكفاب در خدمت بهداشت و سلامت ايراني باشد.

 

 

هدف اصلي اين طرح، برقراري ارتباط بين‌ ارائه خدمات بهداشتي با قابليت‌هاي فناوري جديد بود. هسته اصلي راهبرد طرح اين بود كه كنترل بيشتري بر فرايند مديريت منابع، مديريت اجرايي و تحويل اطلاعات، و همچنين امور مربوط به فناوري ارتباطات و اطلاعات اعمال گردد. اجراي اين طرح از ابتداي سال 1382 پيش‌بيني شد، كه در دو مرحله اساسي قابل اجراست مرحله اول 1383-1382 امكان دستيابي به پهناي باند لازم (حداقل 64 كيلوبايت در ثانيه) براي مراكز بهداشتي، و افزايش به پهناي باند 2 مگابايت در ثانيه ميان مراكز اصلي، قابليت دسترسي به داده‌هاي معتبر براي همه كاركنان بهداشتي با توجه به سطوح مسئوليتي، و ايجاد سيستم تهيه فهرست‌هاي بهداشتي در سطح ملي. مرحله دوم 1389- 1384 زيربناي دسترسي به پهناي باندي كه در سرعت‌هاي توصيه ‌شده در شبكه‌هاي محلي و نواحي گسترده ديگر، جوابگوي نيازها باشد، مكانيسم‌هاي دستيابي امن (مثل كارت‌هاي هوشمند) براي مردم نيز از اجزاي اين مرحله است. براساس طرح توسعه تكفاب، روند اطلاع‌رساني پزشكي به صورت ملي و با توجه به توانمندي‌هاي استان‌ها، امكان تحقق پيدا مي‌كند. اما طرح تكفاب نيز همانند طرح تكفاي خودمان در كش و قوس‌هاي بوروكراسي‌هاي كهنه شده ايراني درمانده است.

 

 

 طبق برنامه تدوين شده قرار بود كه مراحله اول آن تا پايان سال 83 و با تخصيص چهار ميليارد و هشتصد ميليون توماني بودجه از محل اعتبارات تكفا به پايان برسد. اما جالب اينجا بود كه به شيوه مرسوم تمام برنامه‌ريزي‌ها و پروژه‌هاي ملي ايراني در پايان مرحله اول نه بيمارستاني مجهز به سيستم اتوماسيون پذيرش بيماران شده بود و نه خبري بود از پرونده الكترونيكي براي بيماران، نه كد بهداشتي كامپيوتري، اين نيز در حالي بود كه هيچ كدام از بيمارستان‌ها هيچ نقطه اتصالي به يكديگر نداشتند.

به هر حال چند سالي از آن زمان مي‌گذرد، سرنوشت تكفا 1 و 2 نيز كه نيازي به توضيح ندارد، طرح‌هايي مانند شناسنامه سلامت، پرونده و كد بهداشت الكترونيكي نيز كه سرانجام خود را دارند. پرونده الكترونيكي بيمار كه بود‌جه‌اي برابر با 7/1 ميليارد دلار را طلبيده است از اصلي‌ترين مراحل اين پروژه است كه زير‌مجموعه‌هاي زيادي را شامل مي‌شود. بحث زير‌ساخت اطلاعاتي و شبكه‌اي بيمارستان‌ها و نيز اتصال آنها به يكديگر از طريق شبكه به قوت خود باقي است.

 

منابع :

۱- سايت www.developerCenter.ir

2- سايت www.itna.ir

* تصاوير از سايت google گرفته شده است .

 

|+| نوشته شده توسط حميدرضا يغمايي در پنجشنبه چهارم آبان 1385  |
 
 
بالا